Αρχική σελίδα » Προβολή νέων

Προβολή Σημαντικής Είδησης

06.06.2016

Επιστημονική Εκδήλωση για τα 25 χρόνια λειτουργίας του Ιστορικού Αρχείου του ΕΚΠΑ

Από Κοσμήτορα Σ.Θ.Ε., Καθηγητή Κων. Βαρώτσο
     
   
     
  Η Κοσμητεία της Σχολής γνωστοποιεί ότι την Πέμπτη 2 Ιουνίου 2016, στη Μεγάλη Αίθουσα Τελετών του Πανεπιστημίου Αθηνών, πραγματοποιήθηκε επιστημονική εκδήλωση με την ευκαιρία της συμπλήρωσης 25 χρόνων λειτουργίας του Ιστορικού Αρχείου του ΕΚΠΑ, στην οποία απηύθυνε τον ακόλουθο χαιρετισμό ο Ακαδημαϊκός, πρώην Πρύτανης και Επίτιμος Καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών, κ. Μιχαήλ Σταθόπουλος:
     
   

"Κύριε Πρύτανη, Kυρίες και Kύριοι,

θα ήθελα εν πρώτοις να εκφράσω τις ευχαριστίες μου προς τους διοργανωτές που μου έδωσαν την ευκαιρία να μετάσχω στη σημερινή εκδήλωση για τη συμπλήρωση 25 χρόνων λειτουργίας του Ιστορικού Αρχείου του Πανεπιστημίου Αθηνών.

Αναζητώντας στα έγγραφα της εποχής εκείνης πότε ακριβώς άρχισε η λειτουργία του Ιστορικού Αρχείου, σταμάτησα στην αποφασιστική συνεδρίαση της Συγκλήτου της 15.11.1990. Τότε η Σύγκλητος αποφάσισε, δεχόμενη πρόταση του Γιώργου Δερτιλή, να μελετηθεί η δυνατότητα συγκέντρωσης και αξιοποίησης του Ιστορικού Αρχείου του Πανεπιστημίου, που βρισκόταν στα υπόγεια του κεντρικού Κτιρίου, αλλά και σκορπισμένο σε διάφορες υπηρεσίες του Ιδρύματος, και ανέθεσε τη σχετική μελέτη και εισήγηση στον ίδιο τον Γ. Δερτιλή. Εννοείται ότι αυτής της προκαταρκτικής απόφασης της Συγκλήτου είχαν προηγηθεί συνεννοήσεις και συζητήσεις του ομιλούντος με τον ίδιο συνάδελφο, στον οποίον ανήκε και η πρωτοβουλία για την αξιοποίηση του Αρχείου, πρωτοβουλία που ενστερνίσθηκα ενθέρμως.

Αλλά θεωρώ ως γενέθλια ημέρα του Ιστορικού Αρχείου την 14η Φεβρουαρίου 1991. Εκείνη την ημέρα το Πρυτανικό Συμβούλιο αποφάσισε τη σύσταση Επιτροπής Ιστορικού Αρχείου, επιφορτίζοντάς την με το έργο της συγκέντρωσης του αρχειακού υλικού προς ταξινόμηση και αξιοποίησή της, ιδίως ερευνητικά. Η Επιτροπή άρχισε, αν θυμάμαι καλά, αμέσως τις εργασίες της, αλλά ανεξάρτητα από αυτό και μόνη η σύστασή της αποτελούσε μια πρώτη οργάνωση για το Ιστορικό Αρχείο, μια πρώτη, έστω στοιχειώδη, λειτουργία θεσμικού οργάνου του. Το Ιστορικό Αρχείο είχε θεσμικά ιδρυθεί.

Για τη λειτουργία του, βέβαια, χρειάσθηκε να αντιμετωπισθούν πρακτικά προβλήματα, όπως η ανεύρεση κονδυλίων για τις πρώτες αναγκαίες δαπάνες (τότε, όπως θυμάμαι, χρησιμοποιήθηκε εν μέρει για τον σκοπό αυτόν και ο Ειδικός Λογαριασμός Έρευνας), ενώ επίσης έπρεπε να βρεθεί χώρος για τη στέγαση του Αρχείου. Τέτοιος βρέθηκε τελικά στο κτίριο Σκουφά 45, αφού πρώτα έγιναν οι απαραίτητες ενέργειες για να εκκενωθεί ο χώρος από τον μισθωτή που το χρησιμοποιούσε Επικεφαλής του Ιστορικού Αρχείου ορίσθηκε φυσικά ο πρωτεργάτης της δημιουργίας του Γιώργος Δερτιλής. Αλλά για τη συνέχεια της ανάπτυξης του Ιστορικού Αρχείου σε σημαντική μονάδα του Πανεπιστημίου θα μας μιλήσουν ασφαλώς ο ίδιος ο πρώτος διευθυντής του και ο διάδοχός του Κώστας Γαβρόγλου, που είναι αμφότεροι ομιλητές στην αποψινή εκδήλωση.

Αυτό που θα ήθελα ακόμη να τονίσω είναι η μεγάλη σημασία του Ιστορικού Αρχείου για την ιστορία του Πανεπιστημίου μας, η οποία συγχρόνως είναι και ιστορία των επιστημών στην Ελλάδα, τουλάχιστον για τον πρώτο αιώνα ζωής του νεοελληνικού κράτους. Και η ιστορία των επιστημών και του Πανεπιστημίου μας συνδέεται φυσικά στενά με τη νεοελληνική ιστορία. Ποια η σημασία της καλύτερης γνώσης της ιστορίας μας δεν χρειάζεται να το πω επικαλούμενος την ευριπίδεια ρήση «όλβιος όστις της ιστορίας έσχε μάθησιν», γιατί είναι αυτονόητο.

Θα τελειώσω με μια πρόταση: Διοικητικά το Ιστορικό Αρχείο ανήκει σε ένα Τμήμα που λέγεται Τμήμα Ιστορικού Αρχείου και Μουσείων. Το Τμήμα δε αυτό ανήκει στη διεύθυνση Δημοσίων Σχέσεων και Ιστορίας του Πανεπιστημίου. Η πρότασή μου είναι να ανυψωθεί το Τμήμα σε Διεύθυνση Ιστορίας του Πανεπιστημίου. Στη Διεύθυνση αυτή θα πρέπει να ανήκουν τρία αντικείμενα, πρώτον το Ιστορικό Αρχείο, δεύτερον τα Μουσεία του Πανεπιστημίου (τα οποία βέβαια θα έχουν και αυτοδιοίκηση, αλλά και ορισμένους κοινούς κανόνες, ο καθορισμός και η τήρηση των οποίων θα ανήκει στη Διεύθυνση) και, τρίτον, η διαχείριση και μέριμνα για τα τέσσερα ιστορικά κτίρια του Πανεπιστημίου. Αυτά είναι εκείνα που και κατά τον νόμο θεωρούνται μνημεία. Είναι αυτά που προέρχονται από τον 19ο αιώνα, δηλαδή το Παλιό Πανεπιστήμιο στην Πλάκα (που στεγάζει το Μουσείο της Ιστορίας του Πανεπιστημίου), το κεντρικό κτίριο του Πανεπιστημίου στο οποίο βρισκόμαστε τώρα (που είναι και πρέπει να παραμείνει η έδρα της Πρυτανείας), το κτίριο Κωστή Παλαμά (από τη δεκαετία του 1870) και το Χημείο (εννοώ το παλαιό Χημείο, έργο Τσίλερ, από τη δεκαετία του 1890). Στο σημείο αυτό ας μου επιτραπεί μια μικρή παρένθεση. Το παλαιό Χημείο στέγασε από την αρχή και επί πολλές δεκαετίες τις θετικές επιστήμες. Άλλωστε, γι’ αυτές κτίσθηκε. Γι’ αυτές σχεδιάσθηκε. Και, όπως το δείχνει το όνομά του αλλά και η ιστορία του, ανήκει σ’ αυτές. Βέβαια η Σχολή των Θετικών Επιστημών μετακινήθηκε στην Πανεπιστημιούπολη. Όμως, δεν παύει να υπάρχει, ανεξίτηλα κατά τη γνώμη μου, ο ιστορικός σύνδεσμός της με το Χημείο. Αυτό σήμερα έπρεπε να στεγάζει τόσο το Μουσείο ή Μουσεία των θετικών επιστημών, όσο, αν περισσεύει χώρος, και ορισμένες άλλες λειτουργίες και ανάγκες της Σχολής. Η εμφύτευση στο Χημείο και της βιβλιοθήκης της Νομικής Σχολής μπορεί να αποτελεί μια πρόοδο σε σχέση με τη σημερινή κατάσταση των βιβλιοθηκών της Νομικής Σχολής, αλλά δεν νομίζω ότι ήταν η σωστή λύση. Η Νομική βιβλιοθήκη αποτελεί ξένο σώμα στο Χημείο και επιπλέον μονιμοποιεί τη λειτουργία της Νομικής Σχολής ως Σχολής πολυκατοικιών στο κέντρο της Αθήνας, διότι βέβαια η μετακίνησή της στην Πανεπιστημιούπολη (όπου μόνο μπορεί να έχει η Νομική τη σωστή και πλήρη και συγκεντρωμένη υποδομή που χρειάζεται) θα έχει ένα σοβαρό αντικίνητρο, αφού η βιβλιοθήκη της Σχολής θα βρίσκεται πολλά χιλιόμετρα μακριά.

Αλλά κλείνω αμέσως αυτήν την ίσως δυσάρεστη για μερικούς παρένθεση για να τελειώσω με κάτι πιο ευχάριστο, δηλαδή με συγχαρητήρια στο Ιστορικό Αρχείο για το έως τώρα έργο του και με ευχές να συνεχίσει την ωραία πορεία του και να αναπτυχθεί ακόμη περισσότερο."

    Η Κοσμητεία της Σχολής ταυτίζεται απόλυτα με την άποψη που διατύπωσε στον χαιρετισμό του ο εξαίρετος Ακαδημαϊκός, πρώην Πρύτανης και Επίτιμος Καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών, κ. Μιχαήλ Σταθόπουλος, σχετικά με τη χρήση του κτιρίου του παλαιού Χημείου, αισθάνεται την υποχρέωση να τον ευχαριστήσει ολόθερμα για την επίσημη δημοσιοποίησή της και προσδοκά η άποψή του αυτή να επικρατήσει σύντομα προς όφελος της Σχολής και του Πανεπιστημίου μας.
     

Ο Κοσμήτορας της Σχολής Θετικών Επιστημών

Κωνσταντίνος Α. Βαρώτσος
Καθηγητής Τμήματος Φυσικής